IBAN, bankalardaki mevcut müşteri hesaplarının yerine kullanılacak olan ve para transferlerinin hızlı, hatasız ve az maliyetle gerçekleştirilmesi amacıyla belirli bir standarda göre oluşturulan uluslararası banka hesap numarasıdır. Bu standarda göre, ülke genelinde standart uzunlukta ve yapıda bir banka müşteri hesap numarası oluşturulması gerekmektedir. Bugün Avrupa Birliği ülkelerinin yanı sıra diğer bazı ülkelerde de IBAN kullanılmaktadır.

IBAN’ın amacı, bankalardaki her bir müşteri hesap numarasını uluslararası ölçekte tanımlamak suretiyle, para transferlerinin hatasız ve hızlı bir şekilde gerçekleşmesini sağlamaktır. IBAN sayesinde transfer edilen para daha hızlı ve hatasız bir biçimde göndericinin hesabından alıcının hesabına geçmekte; böylece, işlemlerde oluşan hatalardan kaynaklanan bekleme süreleri ve ek maliyetler ortadan kalkmaktadır.

IBAN, tüm banka hesapları içinde yalnızca bir hesabı işaret eden; rakam ve harflerden oluşur. Her hesabın bir IBAN’ı vardır ve bir IBAN, yalnızca bir hesabı işaret eder.

Bir IBAN, en fazla 34 basamaktan oluşur. IBAN’ın ilk dört hanesi, iki haneli ülke kodu ve iki haneli kontrol rakamıdır. Kontrol rakamı, IBAN’ın doğru ve geçerli olup olmadığını gösterir.

IBAN’ın bundan sonraki kısmı, ulusal banka hesap numarasını içerir. Bu bölüm, IBAN’ın toplam uzunluğu 34 haneyi aşmayacak şekilde her ülke tarafından serbestçe belirlenebilir. Ülkemizin IBAN uzunluğu 26 hane olarak belirlenmiştir. Türkiye IBAN’ın biçimi aşağıdadır:

Toplam 26 Hane

IBAN numarası, elektronik ortamda işlenecek ya da saklanacak ise (örneğin bilgisayara ya da ekrana IBAN girişi yapılması) tüm harf ve rakamlar yan yana boşluk ve herhangi bir ayrım karakteri (ayraç, virgül, tire vb.) olmaksızın yazılmalıdır. Bu gösterim şeklinde “elektronik gösterim” adı verilmektedir.

IBAN’ın kağıt üzerine basılmasına yönelik gösterimine ise “yazım gösterimi” adı verilir. Bu gösterimde ise IBAN soldan 4’lü basamaklara ayrılarak yazılır.

Numaranın 4’erli gruplar halinde yazılmasından sonra son kısımda rakam artıyorsa bunlar da yan yana yazılır. IBAN’ın Elektronik Gösterimi TR760009901234567800100001 IBAN’ın Yazım Gösterimi TR76 0009 9012 3456 7800 1000 01

Günümüzde her ülkenin ve bankanın hesap numaralarının biçimi ve uzunluğu farklıdır. Bir başka ülkeye veya bankaya para transferi yapacak olan müşteriler, hesap numaralarında belirli bir standart olmadığından, para transferi yapacakları kişiden aldıkları karşı hesap numarasının doğruluğundan emin olamamaktadırlar.

Bir mal veya hizmet alımı söz konusu ise birçok farklı satıcı tarafından gelen faturaların üzerinde değişik yapıda hesap numaraları yer almakta; bu da para gönderecek ithalatçı firmaların/kişilerin hata yapmalarına neden olmaktadır. Sonuç olarak yanlış hesap numaraları ile yapılan para transferleri gerçekleşmemekte; karşı hesap numarasının hatalı olduğu, para karşı bankaya ulaştığında ortaya çıkmaktadır. Hatalı işlemin düzeltilmesi için birçok operasyon yapılmakta, işlemlerin süresi uzamakta ve maliyeti yükselmektedir.

IBAN uygulamasına geçen ülkelerde banka hesap numaralarının her biri için hesap sahiplerine bir IBAN verilir. Her ülke için belirli bir biçimi ve standardı bulunan IBAN’ın içinde özel bir şifreleme algoritması ile elde edilen iki basamaklı “kontrol rakamı” bulunmaktadır. Bir başka ülkeye ya da bankaya para transfer etmek isteyen bir müşteri, elindeki IBAN’ı gönderici bankaya verdiğinde, para, alıcı bankaya gitmeden önce alıcı hesabın IBAN’ı gönderici bankada kontrol edilir. IBAN yanlış ise para karşı bankaya gönderilmez ve yanlış işlem engellenmiş olur.

1. Her banka, müşterisinin para transferine konu hesabı için IBAN’ı üretmiş durumdadır ve müşterisine bildirir.
2. Parayı alacak olan kişi (ALICI) kendi hesabına ait IBAN’ı, parayı gönderecek olan kişiye (GÖNDERİCİ) bildirir.
3. Gönderici, alıcının IBAN’ını kendi bankasına bildirir ve para transfer emrini verir.
4. Göndericinin bankası bu IBAN’ı doğrular ve alıcının IBAN’ına para transferini gerçekleştirir.

IBAN doğrulaması, IBAN'ın ISO 13616 no.lu standarda göre uygun formatta oluşturulup oluşturulmadığını kontrol eden bir uygulamadır. Bir başka ülkeye ya da bankaya para transferi yapmak isteyen bir müşteri, alıcının IBAN'ını gönderici bankaya verdiğinde, transfer yapılmadan önce alıcının IBAN'ı gönderici banka tarafından kontrol edilir. IBAN yanlış ise para karşı bankaya gönderilmez ve yanlış işlem engellenir.

Para transferinden önce yapılan IBAN doğrulaması sadece geçerli bir IBAN kullanıldığını göstermekte, kişi ile hesap numarasını eşleştirmemektedir.

Türkiye’de IBAN kullanımı 1 Eylül 2005 tarihinde başlamıştır. Bu tarihten itibaren ülkemizde faaliyet gösteren tüm bankalar, müşteri tarafından talep edilen ve para transferine konu olan her bir hesap (Vadesiz TL ve Döviz Hesapları) için birer IBAN numarası üretilmektedir.

Ayrıca, bankalar 1 Eylül 2005’ten itibaren IBAN ile yurtdışına havale taleplerini karşılamaya ve yurtdışından IBAN ile gelen havaleleri kabul etmeye başlamışlardır.

1 Ocak 2008 tarihinden itibaren, ülkemizde yurt içi ve yurt dışı para transferlerinde, havale amirinin IBAN’ının yer alması zorunludur. Konuya ilişkin Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Tebliği 10.10.2008 tarih, 27020 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanmıştır.

T.C. Merkez Bankası tarafından yayınlanan, Uluslararası Banka Hesap Numarası Hakkında Tebliğ ile IBAN kullanımında kademeli bir geçiş süreci planlanmıştır. Buna göre;

10.10.2008 tarihinden itibaren;

• Bankalar müşterileri için IBAN üretmek ve hesap sahiplerine bildirmek zorundadırlar.

01.01.2009 tarihinden itibaren;

• Bankaların mevcut uygulamalarında müşterileri için düzenledikleri ve üzerinde hesap numarası bulunan tüm belgelerde IBAN'ı göstermeleri gerekmektedir.
• Müşterilerin Avrupa Ekonomik Alanında yer alan ülkelerdeki herhangi bir hesaba yapacakları para transferlerinde alıcıya ait IBAN'ı bankalarına bildirmeleri gerekmektedir.
• Bankaların ise söz konusu IBAN'ı doğrulaması ve kullanması zorunludur.

01.01.2010 tarihinden itibaren;

• Bankaların yurt içi ve yurt dışından gelen ve alıcı hesap numarası IBAN olarak belirtilen para transferlerinde IBAN'ı doğrulaması, giden transferlerde ise göndericiye ve alıcıya ait IBAN'ı kullanmaları gerekmektedir. Müşteriler yurtiçinde yapacakları para transferlerinde alıcıya ait IBAN'ı bildirecek, bankalar ise söz konusu IBAN'ı doğrulayacak ve kullanacaklardır.

Banka müşterileri, yurtiçinde, aynı banka içinde veya bir bankadan diğer bankaya, kendi hesapları arasında veya kendi hesabından başkasının hesabına para transferi yaparken IBAN kullanacaklardır.

Ayrıca, Avrupa Ekonomik Alanı ülkeleri ve IBAN kullanan diğer ülkelere yapacakları para transferlerinde de alıcının IBAN’ını kullanacaklardır.

IBAN, yurtdışı para transferlerinde olduğu gibi ülkemizdeki bankalar arasındaki yurtiçi para transferlerinde (EFT işlemlerinde) de 1 Eylül 2005 tarihinden itibaren kullanılmaya başlanmıştır.

Böylece 1 Eylül 2005 tarihinden itibaren müşteriler, bir banka ve diğer finans kurumundan, Türkiye’deki bir başka banka ve diğer finans kurumu nezdinde bulunan bir hesaba IBAN ile EFT havalesi gönderebilmektedirler.

T.C. Merkez Bankası’nın 10.10.2008 tarih, 27020 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan tebliği ile 01 Ocak 2010 tarihinden itibaren para transferi işlemlerinde göndericinin ve alıcının IBAN’ının kullanılması zorunludur.

IBAN kullanımı sayesinde, ülkelerarası para transferlerinde olduğu gibi, ülkemizdeki bankalar arası EFT işlemlerinde de karşı banka hesap numarasının yanlış yazılmasından doğacak gecikme, yanlış hesaba geçme vb. riskler büyük ölçüde ortadan kaldırılmıştır.

Doğrudan kredi kartına para yatırırken veya EFT yaparken kredi kartı numarası kullanılmalı, kredi kartı borcunuz hesabınızdan alınıyor ve para bu hesaba yatırılıyorsa IBAN kullanılmalıdır.

Para transferine konu hesabı olan her müşteri IBAN’ını almak için hesabının bulunduğu bankaya başvuracaktır. IBAN’ını alan müşteri kendisine yapılacak para transferlerinde kullanılmak üzere hesap numarası olarak IBAN’ını göndericiye bildirecektir. Para transferi yapacak olan müşteriler, transferi gerçekleştirmeden önce alıcının IBAN’ını bankalarına bildireceklerdir. Alıcının IBAN’ının bilinmediği durumlarda ise bankalarına işlem bazında yazılı beyan vermek suretiyle transferi gerçekleştirebileceklerdir.

IBAN ile gelen kolaylıklardan yararlanmak için hesabınıza para gönderecek olan kişilere IBAN’ınızı iletiniz; ülkeler arası ya da bankalar arası para transferi yapacağınız kişilerin IBAN’ını isteyiniz. Ticaret yaptığınız ya da size para transferi yapan kişi ve kuruluşlara vereceğiniz dokümanlara IBAN numaranızı mutlaka yazınız.

IBAN ile yapılan para transferlerindeki hata olasılığı oldukça düşüktür, gönderdiğiniz ve hesabınıza gelen IBAN’lı para transferleri hesap numarası ile yapılan para transferlerine göre çok daha çabuk sonuçlanır. Bu nedenle yalnız uluslararası para transferlerinde değil, yurtiçi havale ve EFT işlemlerinizde de mutlaka IBAN kullanınız.

Hesaplarınıza ait IBAN (International Bank Account Number – Uluslararası Banka Hesap Numarası) bilgisini yalnızca Bankamızdan alabilirsiniz. Başka kişi, kurum ve kuruluşların hesabınıza IBAN üretme ve sağlama yetkisi bulunmamaktadır.

IBAN/hesap, kimlik, kart, şifre ve bunlara benzer; kişisel, finansal veya özel bilgileriniz ile ilgili sorgulama, değişiklik ya da bildirme gibi işlemler hiçbir şekilde e-posta yoluyla yapılmamaktadır.

Bu tür mesajları, ING BANK adı ve görseli ile geliyor olsa bile kesinlikle dikkate almayınız.

Bankamızdaki hesaplarınızın IBAN’larını almak için Şubenize veya 444 0 600 numaralı Telefon Bankacılığı’na başvurabilirsiniz.. Ayrıca, IBAN’larınızı internet şubemiz üzerinden de görebilirsiniz.